рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

what is circular motion

Circular Motion рдШूрд░्рдирди рдЧрддि

рдкрд░िрдЪрдп ( Introduction )

рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХे рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдоें рдоाрдкрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХे рддрдоाрдо рдЕрдирд╕ुрд▓рдЭे рд░рд╣рд╕्рдпों рдХो рдЙрдж्рдШाрдЯिрдд рдХрд░ рджिрдпा । рдЗрди्рд╣ीं рдЕрдирд╕ुрд▓рдЭे рд░рд╣рд╕्рдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдХौрддूрд╣рд▓рдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд░ुрдЪिрдХाрд░рдХ рд╡िрд╖рдп рдеा — рдкिрдг्рдб рдХी рд╡िрд░ाрдо рдЕрд╡рд╕्рдеा ( State of rest ) рдЕрдерд╡ा рдЙрд╕рдХी рдЧрддि рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा ( State of motion ) । рдХिрд╕ी рдкिрдг्рдб рдХी рд╡िрд░ाрдо рдЕрдерд╡ा рдЧрддि рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рдмрд▓ ( Force ) рдиाрдордХ рдХाрд░рдХ ( Factor ) рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдкाрдпा рдЧрдпा рддрдеा рдпрд╣ рднी рдкाрдпा рдЧрдпा рдХि рдмрд▓ , рдк्рд░рдХृрддि рдоें рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै - рдкूрд░े рдм्рд░рд╣्рдоाрдг्рдб рдоें рдЦрдЧोрд▓ीрдп рдкिрдг्рдбों рдХे рдордз्рдп – рд╡ृрд╣рдж् рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрдерд╡ा рдкрд░рдоाрдгु рдХे рдЕрд╡рдпрд╡ी рдХрдгों рдХे рдордз्рдп - рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдпрд╣ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ै ।


рдмрд▓ , рдХिрд╕ी рдкिрдг्рдб рдоें рдЧрддि рдЕрдерд╡ा рд╡िрд░ाрдо рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдоूрд▓ рдХाрд░рдХ рд╣ै । рдмрд▓ ( Force ) рд╕ाрдоाрди्рдпрддрдпा рдмрд▓ , рдзрдХ्рдХा рдпा рдЦिंрдЪाрд╡ рд╣ै ।

рдЗрд╕рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै। "рдмрд▓ рдПрдХ рдмाрд╣рд░ी рдХाрд░рдХ рд╣ै рдЬो рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдХी рдЖрд░ाрдо рдпा рдПрдХрд╕рдоाрди рдЧрддि рдХी рд╕्рдеिрддि рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддा рд╣ै рдпा рдмрджрд▓рддा рд╣ै। рдЕрдерд╡ा рдЙрд╕े рд╡िрд░ूрдкिрдд рдХрд░ рджेрддा рд╣ै । "

рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХिрд╕ी рдкिрдг्рдб рдкрд░ рдмрд▓ рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдкिрдг्рдб рдкрд░ рдиिрдо्рди рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं

( 1 ) рд░ुрдХे рдкिрдг्рдб рдХे рд╡िрд░ाрдо рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै । ( 2 ) рдЧрддिрдоाрди рдкिрдг्рдб рдХा рд╡ेрдЧ рдШрдЯ рд╕рдХрддा рд╣ै рдЕрдерд╡ा рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै । ( 3 ) рдЧрддिрдоाрди рдкिрдг्рдб рдХे рдЧрддि рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै । ( 4 ) рдкिрдг्рдб рдХा рд░ूрдк рдЕрдерд╡ा рдЖрдХाрд░ рдЕрдерд╡ा рджोрдиों рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै । " рдмрд▓ рдПрдХ рд╕рджिрд╢ рд░ाрд╢ि ( Vector quantity ) рд╣ै , рдЗрд╕े F рд╕े рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं । "

рдмрд▓ рдХा SI рдоाрдд्рд░рдХ рдХिрдЧ्рд░ा рдоी / рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै , рдЗрд╕े рди्рдпूрдЯрди ( newton ) рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं । рдЗрд╕рдХा CGS рдоाрдд्рд░рдХ рдбाрдЗрди ( dyne ) рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै ।

рдмрд▓ों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг ( Classification of Forces )

рдмрд▓ों рдХो рдЙрдирдХी рдк्рд░рдХृрддि ( Nature ) рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиिрдо्рди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

( 1 ) рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдмрд▓ ( Contact Force )

" рд╡े рдмрд▓ рдЬो рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдоें рдЖрдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं , рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдмрд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं । рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдзрдХ्рдХे рдпा рдЦिंрдЪाрд╡ рдХे рдмрд▓ рдЬो рдкिрдг्рдб рдХे рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ рдоें рдЖрддे рд╣ैं , рдЬैрд╕े рд░рд╕्рд╕ाрдХрд╢ी рдоें рд░рд╕्рд╕े рдХो рдмाрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рдЦींрдЪрдиा , рдмैрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдмैрд▓рдЧाрдб़ी рдЦींрдЪрдиा , рдЧेंрдж рдкрд░ рдаोрдХрд░ рдоाрд░рдиा , рдХिрд╕ी рднी рдоोрдЯрд░ рдЕрдерд╡ा рд░ेрд▓ рдХे рдЗंрдЬрди рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд╣िрдпे рдХो рдШुрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ाрдл्рдЯ рдкрд░ рдмрд▓ рд▓рдЧाрдиा рдЗрдд्рдпाрджि ।

( 2 ) рдЕрд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдмрд▓ ( Non - contact Force )

' рд╡рд╣ рдмрд▓ рдЬो рд╡рд╕्рддु рд╕े рд╕ीрдзे рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдоें рди рдЖрдХрд░ рдЖрдХाрд╢ ( space ) рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै рдЕрд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдмрд▓ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै । рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЪुрдо्рдмрдХीрдп рдмрд▓ , рд╡ैрдж्рдпुрдд - рдЪुрдо्рдмрдХीрдп рдмрд▓ , рдЧुрд░ुрдд्рд╡ीрдп рдмрд▓ рддрдеा рд╡ैрдж्рдпुрдд рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдЕрдерд╡ा рдк्рд░рддिрдХрд░्рд╖рдг рдХे рдмрд▓ рдЕрд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдмрд▓ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं ।

( 3 ) рдЕрдиुрд╡рд░्рддी рдмрд▓ ( Consequential Forces )

рдмрд▓ рдЬो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдоौрдЬूрдж рдирд╣ीं рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдХोрдИ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдмрд▓ рдХिрд╕ी рдкिंрдб рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдкрд░िрдгाрдоी рдмрд▓ рдоौрдЬूрдж рд╣ोрддे рд╣ैं। рдШрд░्рд╖рдг рдмрд▓ , рдк्рд░рдд्рдпाрдирдпрди рдмрд▓ , рддрдиी рдЕрдерд╡ा рдХрд╕ी рд╣ुрдИ рд╕्рдк्рд░िंрдЧ рдоें рдк्рд░рдд्рдпाрд╕्рде рдмрд▓ рдЖрджि рдЗрд╕ рдмрд▓ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं ।

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓  (Alternating Electromotive Force)   рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी : AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдлेрдЬ : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░...

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।