рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓

 (Alternating Electromotive Force) 

рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा

  1. рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд: рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै।
  2. рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी: AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै।
  3. рдлेрдЬ: рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░рд╣рддी рд╣ै।

AC рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं

  • рджिрд╢ा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди: AC рдзाрд░ा рдиिрдпрдоिрдд рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рджिрд╢ा рдмрджрд▓рддी рд╣ै।
  • рд▓ाрдн: AC рдХो рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдпрд╣ рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕ंрдЪाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдмрдирддा рд╣ै।
  • рдк्рд░рдпोрдЧ: рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ों, рдЙрдж्рдпोрдЧों рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХे рд▓ाрдн

  • рдКрд░्рдЬा рдХी рдмрдЪрдд: рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕ंрдЪाрд░рдг рдоें рдКрд░्рдЬा рдХी рдХрдо рд╣ाрдиि рд╣ोрддी рд╣ै।
  • рд▓рдЪीрд▓ा рдЙрдкрдпोрдЧ: рдЗрд╕े рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди, рд╕ंрдЪाрд░рдг рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ै।


Alternating  Voltage

рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ (Alternating Voltage) рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा

  1. рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ (Sine Wave):

    • рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ рдПрдХ рдЧрдгिрддीрдп рддрд░ंрдЧ рд╣ै рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдКрдкрд░ рдФрд░ рдиीрдЪे рдЬाрддी рд╣ै।
    • рдЗрд╕рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै: V(t)=Vmaxsin(2╧Аft)V(t) = V_{max} \sin(2 \pi f t), рдЬрд╣ाँ V(t)V(t) рд╕рдордп tt рдкрд░ рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд╣ै, VmaxV_{max} рдЕрдзिрдХрддрдо рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд╣ै, рдФрд░ ff рдЖрд╡ृрдд्рддि рд╣ै।
  2. рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency):

    • рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдмрджрд▓рддा рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рд╣ै।
  3. рдлेрдЬ (Phase):

    • рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ рдХी рд╕्рдеिрддि рдХो рдлेрдЬ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╕рд░्рдХिрдЯों рдоें рдПрдХ рд╣ी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдлेрдЬ рдХा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдмрджрд▓рддे рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХे рдЧुрдг

  1. рджिрд╢ा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди:

    • AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдиिрдпрдоिрдд рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдмрджрд▓рддा рд╣ै। рдПрдХ рдкूрд░्рдг рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдоें рдпрд╣ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХे рдЪрд░рдгों рд╕े рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।
  2. рдкрд░िрдоाрдг рдкрд░िрд╡рд░्рддрди:

    • AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХा рдкрд░िрдоाрдг рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЕрдзिрдХрддрдо рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдФрд░ рди्рдпूрдирддрдо рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ (0 рд╡ोрд▓्рдЯ) рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЗрд╕рдХी рдоाрди рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै।
  3. рд░ूрдЯ рдоीрди्рд╕ рд╕्рдХ्рд╡ाрдпрд░ (RMS) рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ:

    • RMS рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХा рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдоूрд▓्рдп рд╣ै, рдЬो рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХिрддрдиा рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ DC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХे рддुрд▓рдиीрдп рд╣ै।
    • рдЧрдгрдиा рдХा рд╕ूрдд्рд░: VRMS=Vmax2V_{RMS} = \frac{V_{max}}{\sqrt{2}}

рдмрджрд▓рддे рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХे рд▓ाрдн

  1. рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг:

    • рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдХ рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
  2. рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдХिрдлाрдпрддी:

    • AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХा рд╡िрддрд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдХिрдлाрдпрддी рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ

  1. рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрдпोрдЧ:

    • рдШрд░ों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рднी рдЙрдкрдХрд░рдг рдмрджрд▓рддे рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдкрд░ рд╣ी рдЪрд▓рддे рд╣ैं।
  2. рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ:

    • рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдмрдб़े-рдмрдб़े рдорд╢ीрдиें рдФрд░ рдЙрдкрдХрд░рдг AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдкрд░ рд╣ी рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।
  3. рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕ंрдЪाрд░рдг:

    • рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕ंрдпंрдд्рд░ों рд╕े рдШрд░ों рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧों рддрдХ рдмिрдЬрд▓ी рдХे рд╕ंрдЪाрд░рдг рдоें AC рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдмрджрд▓рддा рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд╣рдоाрд░े рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ी рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрдЪाрд░рдг рдФрд░ рд╡िрддрд░рдг рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।


Alternating Current

рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा (Alternating Current - AC) рдПрдХ рдРрд╕ी рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдзाрд░ा рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рд╕्рдеिрд░ рдзाрд░ा (Direct Current - DC) рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा

  1. рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ (Sine Wave):

    • рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдКрдкрд░ рдФрд░ рдиीрдЪे рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ै: I(t)=Imaxsin(2╧Аft)I(t) = I_{max} \sin(2 \pi f t), рдЬрд╣ाँ I(t)I(t) рд╕рдордп tt рдкрд░ рдзाрд░ा рд╣ै, ImaxI_{max} рдЕрдзिрдХрддрдо рдзाрд░ा рд╣ै, рдФрд░ ff рдЖрд╡ृрдд्рддि рд╣ै।
  2. рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency):

    • рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рд╣ै।
  3. рдлेрдЬ (Phase):

    • рд╕ाрдЗрди рд╡ेрд╡ рдХी рд╕्рдеिрддि рдХो рдлेрдЬ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╕рд░्рдХिрдЯों рдоें рдПрдХ рд╣ी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдлेрдЬ рдХी рдзाрд░ा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдХे рдЧुрдг

  1. рджिрд╢ा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди:

    • AC рдзाрд░ा рдиिрдпрдоिрдд рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдмрджрд▓рддी рд╣ै। рдПрдХ рдкूрд░्рдг рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдоें рдпрд╣ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдзाрд░ा рдХे рдЪрд░рдгों рд╕े рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै।
  2. рдкрд░िрдоाрдг рдкрд░िрд╡рд░्рддрди:

    • AC

рдзाрд░ा рдХा рдкрд░िрдоाрдг рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬो рдЕрдзिрдХрддрдо рдзाрд░ा рдФрд░ рди्рдпूрдирддрдо рдзाрд░ा (0 рдзाрд░ा) рдХे рдмीрдЪ рдоें рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै।

  1. рд░ूрдЯ рдоीрди्рд╕ рд╕्рдХ्рд╡ाрдпрд░ (RMS) рдзाрд░ा:
    • RMS рдзाрд░ा AC рдзाрд░ा рдХा рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдоूрд▓्рдп рд╣ै, рдЬो рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि AC рдзाрд░ा рдХिрддрдиी рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ DC рдзाрд░ा рдХे рддुрд▓рдиीрдп рд╣ै।
    • рдЧрдгрдиा рдХा рд╕ूрдд्рд░: IRMS=Imax2I_{RMS} = \frac{I_{max}}{\sqrt{2}}

рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдХे рд▓ाрдн

  1. рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг:

    • рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдХ рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
  2. рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдХिрдлाрдпрддी:

    • AC рдзाрд░ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдХा рд╡िрддрд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдХिрдлाрдпрддी рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ

  1. рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрдпोрдЧ:

    • рдШрд░ों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рднी рдЙрдкрдХрд░рдг рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा рдкрд░ рд╣ी рдЪрд▓рддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े рдХि рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдл्рд░िрдЬрд░ेрдЯрд░, рдФрд░ рд▓ाрдЗрдЯ рдмрд▓्рдм।
  2. рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ:

    • рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдмрдб़े-рдмрдб़े рдорд╢ीрдиें рдФрд░ рдЙрдкрдХрд░рдг AC рдзाрд░ा рдкрд░ рд╣ी рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े рдХि рдоोрдЯрд░ें, рд╡ेрд▓्рдбिंрдЧ рдорд╢ीрдиें, рдФрд░ рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдХे рдЙрдкрдХрд░рдг।
  3. рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕ंрдЪाрд░рдг:

    • рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕ंрдпंрдд्рд░ों рд╕े рдШрд░ों рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧों рддрдХ рдмिрдЬрд▓ी рдХे рд╕ंрдЪाрд░рдг рдоें AC рдзाрд░ा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

AC рдФрд░ DC рдХे рдмीрдЪ рддुрд▓рдиा

  • рджिрд╢ा:

    • AC: рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдиिрдпрдоिрдд рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै।
    • DC: рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै।
  • рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг:

    • AC: рд▓ंрдмी рджूрд░ी рдкрд░ рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд।
    • DC: рдЫोрдЯी рджूрд░ी рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी।
  • рдЙрдкрдХрд░рдг:

    • AC: рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
    • DC: рдмैрдЯрд░ी рдЪाрд▓िрдд рдЙрдкрдХрд░рдгों рдФрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╕рд░्рдХिрдЯों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдмрджрд▓рддी рдзाрд░ा (AC) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣рдоाрд░े рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд▓рдЪीрд▓ी рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдк्рд░рдХृрддि рдЗрд╕े рдКрд░्рдЬा рд╕ंрдЪाрд░рдг рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдмрдиाрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।