рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

Charged Particles

 рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдг ( Charged Particles )

рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдкрд░ рдЖрд╡ेрд╢ рдХा рдоाрди рдиिрдЧेрдЯिрд╡ 1.60 X 10-19 C ( coulomb ) рддрдеा рдЙрд╕рдХ рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди 9.11x 10- kg рдкाрдпा рдЧрдпा рд╣ै । рдзाрд░ा рдХो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╕рд░рд▓рддा рд╕े рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै । рдЙрджाрд╣рд░рдгрддः рдЪूँрдХि рдПрдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдкрд░ рдЖрд╡ेрд╢ 1.60 x 10-19 C C рд╣ोрддा рд╣ै , рдЕрдд : рдПрдХ рдХूрд▓ॉрдо рдоें рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЗрд╕ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╡िрд▓ोрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै । рдЪूंрдХि 1 рдПрдо्рдкीрдпрд░ рдзाрд░ा 1 coul / sec рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ै 


, рдЕрддः 1 pA ( 1 picoampere or 10-12 A ) рдзाрд░ा 6 рдоिрд▓िрдпрди рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ेрдХрдг्рдб рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ै । рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рдЗрддрдиी рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी 1 pA рдзाрд░ा рдХा рдоाрдкрди рдЕрдд्рдпрди्рдд рдХрдаिрди рд╣ोрддा рд╣ै । рдХिрд╕ी рднी рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рдЖрдпрди рдкрд░ рдЖрд╡ेрд╢ , рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдкрд░ рдЖрд╡ेрд╢ рдХा рдкूрд░्рдг рдЧुрдгांрдХ , рдкрд░рди्рддु рд╡िрдкрд░ीрдд рдЪिрд╣्рди рдХा рд╣ोрддा рд╣ै । рдХिрд╕ी рдкрд░рдоाрдгु рдХा рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди , рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХे рдкрд░рдоाрдгु рднाрд░ ( 16 ) рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै ।

 рдПрдХ рдЗрдХाрдИ рдкрд░рдоाрдгु рднाрд░ рд╡ाрд▓े рдкрд░рдоाрдгु рдХा рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдкрд░िрднाрд╖ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 1.66 x 10-27 kg рд╣ोрддा рд╣ै । рдЕрддः рдХिрд╕ी рдкрд░рдоाрдгु рдХा рдХिрдЧ्рд░ा реж рдоें рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдкрд░рдоाрдгु рдХे рдкрд░рдоाрдгु рднाрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ 1:66 x 10 kg рд╕े рдЧुрдгा рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै । рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рд╡िрд╖рдп рдоें рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдХी рдЧрддि рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । 

рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиों рдХी рдЧрд▓ि рдХो рд╡िрднिрди्рди рд╡िрдзिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпрди्рдд्рд░िрдд рдХрд░ рддрдеा рдЕрдиेрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ ' рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдк्рд░рдпुрдХ्рддрдХрд░ рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпुрдХ्рддिрдпों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै । 


рдзрди्рдпрд╡ाрдж 

 

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓  (Alternating Electromotive Force)   рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी : AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдлेрдЬ : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░...

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।