рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

Time Division Multiplexing

  рдЯाрдЗрдо рдбिрд╡ीрдЬрди рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ैрдХ्рд╕िंрдЧ ( Time Division Multiplexing )


рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ैрдХ्рд╕िрдЧ рддрдХрдиीрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдИ рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд ( combine ) рдХрд░рдХे рдПрдХ рд╣ी рдЪैрдирд▓ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै । рдЗрди рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХो рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ें , рддाрдХि рд░िрд╕ीрд╡рд░ рдкрд░ рдЗрдирдХो рдЕрд▓рдЧ - рдЕрд▓рдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे ।

 рдпрджि рдХрдИ рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХो рд╕рдордп рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ ( time sharing basis ) рдЕрд░्рдеाрдд् рдЕрд▓рдЧ - рдЕрд▓рдЧ рд╕рдордп рдХिрди्рддु рдПрдХ рд╣ी рдХैрд░िрдпрд░ рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░рдХे рднेрдЬा рдЬाрддा рд╣ै , рдЬो рдЗрд╕े time division multiplexing ( TDM ) рдХрд╣рддे рд╣ैं । 

рдпрджि рдХрдИ рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХो рдЖрд╡ृрдд्рддि рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ ( frequency sharing basis ) рдЕрд░्рдеाрдд् рдЕрд▓рдЧ - рдЕрд▓рдЧ рдХैрд░िрдпрд░ рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдХिрди्рддु рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै , рддो рдЗрд╕े frequency division multiplexing ( FDM ) рдХрд╣рддे рд╣ैं । 

A TDM рдХो рд╕рдордЭрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд▓ीрдЬिрдпे - рдПрдХ рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди рд╣ै , рдЬोрдХि рдПрдХ рд╢рд╣рд░ A рдХो рджूрд╕рд░े рд╢рд╣рд░ B рд╕े рдЬोрдб़рддी рд╣ै । рдоाрдиा рдХि рдкрд╣рд▓ी рдЯ्рд░ेрди рд╕्рдЯेрд╢рди 4 рд╕े рд╕ुрдмрд╣ 4 рдмрдЬे рд╕्рдЯेрд╢рди B рдХे рд▓िрдпे рдЫूрдЯрддी рд╣ै । рдЕрдм рдпрд╣ рдЯ्рд░ेрди рдЕрдЧрд▓े рджिрди ( рдЕрд░्рдеाрдд् рдкूрд░े рдЪौрдмीрд╕ рдШंрдЯे рдкрд╢्рдЪाрдд ) рдлिрд░ рдЫूрдЯेрдЧी । рдЕрд░्рдеाрдд् рдЗрди рдЪौрдмीрд╕ рдШंрдЯों рдХे рдордз्рдп рд░ेрд▓ рд▓ाрдЗрди рдкрд░ рдХोрдИ рджूрд╕рд░े рдЯ्рд░ेрди рди рдЪрд▓े рддो рд░ेрд▓ рд▓ाрдЗрди рдЦाрд▓ी рд░рд╣ेрдЧी рддрдеा рдЙрд╕рдХा рдкूрд░्рдг рдЙрдкрдпोрдЧ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХेрдЧा । рд░ेрд▓ рд▓ाрдЗрди рдХा рдкूрд░्рдг рдЙрдкрдпोрдЧ рддрднी рд╣ोрдЧा рдЬрдм рдЗрд╕ рдкрд░ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдордп рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдХрдИ рдЯ्рд░ेрдиे рдЪрд▓ें рдЕрд░्рдеाрдд् 4 рдмрдЬे , 6 рдмрдЬे , 8 рдмрдЬे рдЗрдд्рдпाрджि । 

рдЙрдХ्рдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдпे рдПрдХ PCM рд╕िрдЧрдирд▓ рдХे рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрд╢рди рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ें । рд╕ैрдо्рдкрд▓िंрдЧ рдк्рд░рдоेрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрджि рдиिрдХ्рд╡िрд╕्рдЯ рджрд░ ( Nyquist Rate ) рдкрд░ рд╕ैрдо्рдкрд▓िंрдЧ рдХी рдЬाрдпे , рддो рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рд╕े рдоूрд▓ рд╕िрдЧрдирд▓ рдкूрд░्рдгрдд : recover рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै । рдХिрди्рддु рдПрдХ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХे рджो рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдХे рдордз्рдп рд╕рдордп рдЕрди्рддрд░ाрд▓ ( рдЕрд░्рдеाрдд् рдЬो рдЦाрд▓ी рд╕рдордп рд╣ोрддा рд╣ै ) рдХो рдЕрди्рдп рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХे рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै





рдЯाрдЗрдо рдбिрд╡ीрдЬ़рди рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ैрдХ्рд╕िंрдЧ рдкрдж्рдзрддि рд╡рд╣ рд╣ोрддी рд╣ै , рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрд╢рди рдЪैрдирд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдИ рд╕ूрдЪрдиा рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХो рд╕рдордп рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХी рдЖрдзाрд░ рдкрд░ ( Time sharing basis ) рдмिрдиा рдЖрдкрд╕ी рд╡्рдпрддिрдХрд░рдг ( Without Mutual Interference ) рдХे рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । ' ' "

 рдПрдХ TDM рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХा рдм्рд▓ॉрдХ рдбाрдпрдЧ्рд░ाрдо рдЪिрдд्рд░ рдоें рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рд╣ै । рдЗрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдп elements рдиिрдо्рдирд╡рдд् рд╣ैं --- 

( A ) TDM рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯрд░ ( TDM Transmitter ) -- 

( i ) рд▓ो рдкाрд╕ рдлिрд▓्рдЯрд░ ( Low pass filter )

 рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХो рдПрдХ рд▓ो рдкाрд╕ рдлिрд▓्рдЯрд░ рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै , рдЬो рдЙрд╕ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХी рдЧैрд░ рдЬ़рд░ूрд░ी ( non - essential ) рдЖрд╡ृрдд्рддिрдпों ( рдЬो рдХि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рд╣ै ) рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХो Band limited рдмрдиाрддा рд╣ै ।

 ( ii ) рдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ ( Commutator ) - 

рдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ рдПрдХ рдЗрд▓ैрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╕्рд╡िрдЪ рд╣ोрддा рд╣ै । рдпрд╣ N рдЗрдирдкुрдЯ рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िंрдЧрдирд▓ рдХी рд╕ैрдо्рдкрд▓िंрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै рддрдеा рдЗрди рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдХो рдПрдХ - рдПрдХ рдХрд░рдХे рдкрд▓्рд╕ рдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рдХो рджेрддा рд╣ै । рдЬрдм N рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХे рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдПрдХ - рдПрдХ рдХрд░рдХे рдкрд▓्рд╕ рдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддे рд╣ैं рддो рдлिрд░ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоैрд╕ेрдЬ рдХा рд╕ैрдо्рдкрд▓ рдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд▓्рд╕ рдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । рдпрд╣ рдХ्рд░рдо рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै । N рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХे рдПрдХ - рдПрдХ рд╕ैрдо्рдкрд▓ рдоिрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдл्рд░ेрдо ( frame ) рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं । рдЕрдд :, рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХ TDM рд╕िрдЧрдирд▓ рдоें N рд╕िрдЧрдирд▓ों рдХे рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдПрдХ рдл्рд░ेрдо рдоें Interleaved рд░рд╣рддे рд╣ैं



( iii ) рдкрд▓्рд╕ рдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ ( Pulse modulator ) рдкрд▓्рд╕ рдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा commutator рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдХा рдкрд▓्рд╕ рдХोрдб рдоॉрдбुрд▓ेрд╢рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । рддрдд्рдкрд╢्рдЪाрдд् рд╕िрдЧрдирд▓ рдХो рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । 

( B ) TDM рд░िрд╕ीрд╡рд░ ( TDM Receiver ) —

 ( i ) рдкрд▓्рд╕ рдбिрдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ ( Pulse Demodulator )

 рд░िрд╕ीрд╡рд░ рдкрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд TDM рд╕िрдЧрдирд▓ рдХा рдкрд▓्рд╕ рдбिрдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдбिрдоॉрдбुрд▓ेрд╢рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । 

( ii ) рдбिрдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ ( Decommutator ) –

 рдбिрдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ TDM рд╕िрдЧрдирд▓ рдоें рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХो рдЕрд▓рдЧ - рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рддा рд╣ै । рдбिрдХрдо्рдпूрдЯेрдЯрд░ рдПрдХ рдЗрд▓ैрдХ्рдЯ्рд░ाрдиिрдХ рд╕्рд╡िрдЪ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рдкрд▓्рд╕ рдбिрдоॉрдбुрд▓ेрдЯрд░ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕ैрдо्рдкрд▓्рд╕ рдХो рдмाрд░ी - рдмाрд░ी рд╕े ( рдХ्рд░рдорд╡ाрд░ ) рд▓ो рдкाрд╕ рдлिрд▓्рдЯрд░ рдХो рджे TDM рдХे рд╕ंрддोрд╖рдЬрдирдХ operation рдХे рд▓िрдпे Commutator рддрдеा Decommutation synchronize рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै ।



 ( iii ) рд▓ो рдкाрд╕ рдлिрд▓्рдЯрд░ ( Low Pass Filter ) рд▓ो рдкाрд╕ рдлिрд▓्рдЯрд░ , рдоैрд╕ेрдЬ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХे рд╕ैрдо्рдкрд▓ рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдоूрд▓ рд╕िрдЧрдирд▓ рдХो recover рдХрд░рддा рд╣ै । 



TDM рдоे capacity allocation рдмिрдЯ рд╡ाрдЗрд╕ рдпा рд╡рд░्рдб рд╡ाрдЗрд╕ ( bitwise or wardwise ) рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै । рдмिрдЯрд╡ाрдЗрд╕ рдПрд▓ोрдХेрд╢рди рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ोрд░्рд╕ рдХो рд╕िंрдЧрд▓ рдмिрдЯ рд╣ेрддु рдЯाрдЗрдо рд╕्рд▓ॉрдЯ рдПрд▓ोрдХेрдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै ( A) ) рдЬрдмрдХि рд╡рд░्рдбрд╡ाрдЗрд╕ рдПрд▓ोрдХेрд╢рди рдоें 4 рдмिрдЯ рдпा 8 рдмिрдЯ рдХे рд╡рд░्рдб рд╣ेрддु рд╕्рд▓ॉрдЯ рдПрд▓ोрдХेрдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै ( b ) ) | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЬрдм рдл्рд░ेрдо рдмрдиा рд▓िрдпे рдЬाрддे рд╣ैं рддो рдЙрд╕рдХ synchronization рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै । рдЗрд╕рдХे рд▓िрдпे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдл्рд░ेрдо рдмिрдЯ्рд╕ рдЬोрдб़ी рдЬाрддी рд╣ै ।

 

TDM рдХे рдЧुрдг ( Merits of TDM ) – рд╣ोрддे рд╣ैं ।

 ( i ) TDM рдХे рдкрд░िрдкрде FDM ( frequency division multiplexing ) рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд╕рд░рд▓ рд╣ोрддा рд╣ै 

 ( ii ) TDM рд╢ोрд░ рд╡ рд╡्рдпрддिрдХрд░рдг рд╕े FDM рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдмेрд╣рддрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै ।


рдзрди्рдпрд╡ाрдж

 

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓  (Alternating Electromotive Force)   рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी : AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдлेрдЬ : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░...

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।