рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

Type of IC in hindi

Type of ICs (integrated circuits)

рдЙрдирдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╡िрдзि рдпा рддрдХрдиीрдХों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░, IC рдХे рдк्рд░рдХाрд░ों рдХो рддीрди рд╡рд░्рдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:


  1.      рдкрддрд▓ी рдФрд░ рдоोрдЯी рдлिрд▓्рдо рдЖрдИрд╕ीрдПрд╕
  2.      рдЕрдЦंрдб рдЖрдИрд╕ी
  3.      рд╣ाрдЗрдм्рд░िрдб рдпा рдорд▓्рдЯीрдЪिрдк рдЖрдИрд╕ी


  рдЬैрд╕ा рдХि рдКрдкрд░ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрдИрд╕ी рдХी рд╕рд░рд▓ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ рд╣ै।


 Thin and Thick IC
 рдкрддрд▓ी рдФрд░ рдоोрдЯी рдЖрдИрд╕ी:

  рдкрддрд▓ी рдпा рдоोрдЯी рдлिрд▓्рдо рдЖрдИрд╕ी рдоें, рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдШрдЯрдХ рдЬैрд╕े рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ, рдХैрдкेрд╕िрдЯрд░ рдПрдХीрдХृрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдбाрдпोрдб рдФрд░ рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░ рдПрдХ рдПрдХрд▓ рдФрд░ рдкूрд░्рдг рд╕рд░्рдХिрдЯ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдШрдЯрдХों рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рдкाрджिрдд рдкрддрд▓े рдФрд░ рдоोрдЯे рдЖрдИрд╕ी рдХेрд╡рд▓ рдПрдХीрдХृрдд рдФрд░ рдЕрд╕рддрдд (рдЕрд▓рдЧ) рдШрдЯрдХों рдХा рд╕ंрдпोрдЬрди рд╣ैं।


  рдоोрдЯे рдФрд░ рдкрддрд▓े IC рдоें рд╕рдоाрди рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рд╣ोрддी рд╣ैं, рдлिрд▓्рдо рдиिрдХ्рд╖ेрдкрдг рдХी рд╡िрдзि рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕рдоाрди рд░ूрдк। рдлिрд▓्рдоों рдХे рдиिрдХ्рд╖ेрдкрдг рдХी рд╡िрдзि рдеिрди IC рдХो рдеिрдХ IC рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рддी рд╣ै।

  рдкрддрд▓ी рдлिрд▓्рдо рдЖрдИрд╕ी рдХांрдЪ рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдпा рд╕िрд░ेрдоिрдХ рдмेрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдлिрд▓्рдоों рдХो рдЬрдоा рдХрд░рдХे рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХрддा рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдкрд░ рдЬрдоा рдлिрд▓्рдоों рдХी рдоोрдЯाрдИ рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдХे, рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдФрд░ рдХैрдкेрд╕िрдЯрд░ рдЬैрд╕े рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдШрдЯрдХों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


  рдоोрдЯी рдлिрд▓्рдо рдЖрдИрд╕ी рдоें, рд╕िрд░ेрдоिрдХ рд╕рдм्рд╕рдЯ्рд░ेрдЯ рдкрд░ рд╕рд░्рдХिрдЯ рдХे рд╡ांрдЫिрдд рдкैрдЯрд░्рди рдХो рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд░ेрд╢рдо рдоुрдж्рд░рдг рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдеिрдХ-рдл़िрд▓्рдо IC рдХो рдХрднी-рдХрднी рдк्рд░िंрдЯेрдб рдеिрди-рдл़िрд▓्рдо рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрджрд░्рднिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕्рдХ्рд░ीрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдаीрдХ рд╕्рдЯेрдирд▓ेрд╕ рд╕्рдЯीрд▓ рдХे рддाрд░ рдЬाрд▓ рд╕े рдмрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд▓िंрдХ (рдХрдиेрдХ्рд╢рди) рдк्рд░рд╡ाрд╣рдХीрдп, рдк्рд░рддिрд░ोрдзी рдпा рдвांрдХрддा рд╣ुрдЖ рдЧुрдгों рд╡ाрд▓े рдкेрд╕्рдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕рд░्рдХिрдЯ рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рддाрдкрдоाрди рдкрд░ рдПрдХ рднрдЯ्рдЯी рдоें рдиिрдХाрд▓ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддाрдХि рдЫрдкाрдИ рдХे рдмाрдж рдлिрд▓्рдоों рдХो рд╕рдм्рд╕рдЯ्рд░ेрдЯ рдоें рдл्рдпूрдЬ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।


 Monolithic IC
 рдЕрдЦंрдб рдЖрдИрд╕ी


  рдоोрдиोрд▓िрдеिрдХ рдЖрдИрд╕ी рдоें, рдЕрд╕рддрдд рдШрдЯрдХ, рд╕рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмीрдЪ рдХे рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдз рднी рдПрдХ рд╕िрд▓िрдХॉрди рдЪिрдк рдкрд░ рдмрдирддे рд╣ैं। рдоोрдиोрд▓िрдеिрдХ рд╢рдм्рдж рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рджो рдЧ्рд░ीрдХ рд╢рдм्рджों "рдоोрдиो" рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдПрдХ рдпा рдПрдХрд▓ рдФрд░ рд▓िрдеोрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдкрдд्рдерд░। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрдЦंрдб рдкрд░िрдкрде рдПрдХ рдРрд╕ा рдкрд░िрдкрде рд╣ै рдЬो рдПрдХрд▓ рдХ्рд░िрд╕्рдЯрд▓ рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।


  рдоोрдиोрд▓िрдеिрдХ рдЖрдИрд╕ी рдЖрдЬ рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЖрдо рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрдИрд╕ी рд╣ैं। рдЗрд╕рдХी рдЙрдд्рдкाрджрди рд▓ाрдЧрдд рд╕рд╕्рддी рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╣ै। рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд IC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдПрдо्рдкрд▓ीрдлाрдпрд░ों, рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдиिрдпाрдордХों, AM рд░िрд╕ीрд╡рд░्рд╕ рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЗрди рд╕рднी рд▓ाрднों рдФрд░ рдЕрдЦंрдб рдЖрдИрд╕ी рдХे рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд╡िрд╢ाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, рдЗрд╕рдХी рд╕ीрдоाрдПँ рд╣ैं। рдЕрдЦंрдб рдЖрдИрд╕ी рдХे рдШрдЯрдХों рдХे рдмीрдЪ рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди рдЦрд░ाрдм рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдХрдо рдмिрдЬрд▓ी рд░ेрдЯिंрдЧ рднी рд╣ै, рдЗंрд╕ुрд▓ेрдЯрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рдХрдИ рдЕрди्рдп рдХाрд░рдХ рд╣ैं।


 DIP (Dual In-line Package) IC
 рдбीрдЖрдИрдкी (рджोрд╣рд░ी рдЗрди-рд▓ाрдЗрди рдкैрдХेрдЬ) рдЖрдИрд╕ी



  рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рдпा рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдПрдХ рджोрд╣рд░ी рдЗрди-рд▓ाрдЗрди рдкैрдХेрдЬ (рдбीрдЖрдИрдкी рдпा рдбीрдЖрдИрдПрд▓), рдпा рджोрд╣рд░ी рдЗрди-рд▓ाрдЗрди рдкिрди рдкैрдХेрдЬ (рдбीрдЖрдИрдкीрдкी) рдПрдХ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдШрдЯрдХ рдкैрдХेрдЬ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдЖрдпрддाрдХाрд░ рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рдХрдиेрдХ्рдЯिंрдЧ рдкिрди рдХी рджो рд╕рдоाрдиांрддрд░ рдкंрдХ्рддिрдпां рд╣ोрддी рд╣ैं।


 Hybrid or Multi Chip IC
 рд╣ाрдЗрдм्рд░िрдб рдпा рдорд▓्рдЯी рдЪिрдк рдЖрдИрд╕ी



  рдЬैрд╕ा рдХि рдиाрдо рд╕े рд╣ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै, "рдорд▓्рдЯी", рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЪिрдк्рд╕ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे IC рдоें рдиिрд╣िрдд рд╕рдХ्рд░िрдп рдШрдЯрдХ рд╡िрд╕рд░िрдд рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░ рдпा рдбाрдпोрдб рд╣ैं। рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдШрдЯрдХ рдПрдХ рдЪिрдк рдкрд░ рд╡िрд╕рд░िрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдпा рд╕ंрдзाрд░िрдд्рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।

  рдпे рдШрдЯрдХ рдзाрддुрдХृрдд рдкैрдЯрд░्рди рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं। 5W рд╕े 50W рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХे рдЙрдЪ्рдЪ рд╢рдХ्рддि-рдПрдо्рдкрд▓ीрдлाрдпрд░ рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдЗрдм्рд░िрдб IC рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдоोрдиोрд▓िрдеिрдХ рдЖрдИрд╕ी рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै।


 Digital Integrated Circuit
 рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдПрдХीрдХृрдд рд╕рд░्рдХिрдЯ



  рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрдИрд╕ी рдмुрдиिрдпाрджी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं рдпाрдиी рджो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рд╕्рддрд░ рдЬो 0 рдФрд░ 1 рд╣ै (рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें, рдиिрдо्рди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдХ्рд░рдорд╢ः рдЪाрд▓ू рдФрд░ рдмंрдж)। рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдФрд░ рдоाрдЗрдХ्рд░ो рдХंрдЯ्рд░ोрд▓рд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЖрдИрд╕ी рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд▓ाрдЦों рдл्рд▓िрдк рдл्рд▓ॉрдк рдФрд░ рд▓ॉрдЬिрдХ рдЧेрдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं।


Analog Integrated Circuit
 рдПрдиाрд▓ॉрдЧ рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрдЯेрдб рд╕рд░्рдХिрдЯ



  рдПрдиाрд▓ॉрдЧ рдЖрдИрд╕ी рдиिрд░ंрддрд░ рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдпाрдиी рдПрдиाрд▓ॉрдЧ рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдХो рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рдХрд░рдХे рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं। рдУрдкी-рдПрдПрдордкी (рдСрдкрд░ेрд╢рдирд▓ рдПрдо्рдкрд▓ीрдлाрдпрд░), рдПрдирдИ 555 рдЯाрдЗрдорд░ рдФрд░ рд╕ेंрд╕рд░ рдПрдиाрд▓ॉрдЧ рдЖрдИрд╕ी рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे IC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░рд╡рд░्рдзрди, рдл़िрд▓्рдЯрд░िंрдЧ, рдоॉрдб्рдпूрд▓ेрд╢рди, рдбिрдоॉрдб्рдпूрд▓ेрд╢рди рдЖрджि рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


 Mixed Signal ICs
рдоिрд╢्рд░िрдд рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдЖрдИрд╕ीрдПрд╕


 рдоिрд╢्рд░िрдд рд╕िрдЧ्рдирд▓ рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрдЯेрдб рд╕рд░्рдХिрдЯ рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХा рдЖрдИрд╕ी рд╣ै рдЬрд╣ां рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдФрд░ рдПрдиाрд▓ॉрдЧ рджोрдиों рдЖрдИрд╕ी рдПрдХ рд╣ी рдЪिрдк рдкрд░ рд╕ंрдпोрдЬिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।


 Advantages and Applications of ICs
рдЖрдИрд╕ी рдХे рд▓ाрдн рдФрд░ рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧ


 IC рдХा рдЙрди рдкрд░ рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рдЕрд╕рддрдд рдШрдЯрдХों рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬोрдб़рдХрд░ рдмрдиाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрдирдоें рд╕े рдХुрдЫ рдЗрд╕рдХे рдЫोрдЯे рдЖрдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЕрд╕рддрдд рд╕рд░्рдХिрдЯ рд╕े рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рдЧुрдиा рдЫोрдЯा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рднी рдоें рдПрдХ рд╣ै (рдШрдЯрдХ рдФрд░ рдЗंрдЯрд░рдХрдиेрдХ्рд╢рди рдПрдХ рд╕िрд▓िрдХॉрди рдЪिрдк рдкрд░ рд╣ैं)। рдЗрд╕рдХा рд╡рдЬрди рдХрдо рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдЙрдд्рдкाрджрди рд▓ाрдЧрдд рднी рдХрдо рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें рдЯांрдХा рд▓рдЧाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬोрдб़ рдирд╣ीं рд╣ैं। IC рдХрдо рдКрд░्рдЬा рдХी рдЦрдкрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдмрджрд▓े рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕े рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рддाрдкрдоाрди рдкрд░ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрдИрд╕ी рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬैрд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рд╢рдХ्рддि рдПрдо्рдкрд▓ीрдлाрдпрд░, рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдиिрдпाрдордХ, рдЯीрд╡ी рд░िрд╕ीрд╡рд░ рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЗрдд्рдпाрджि।


 рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрдИрд╕ी рдХे рд▓िрдП рд╕ीрдоा
Limit for different types of ICs

 IC рд╣рдоें рдЬो рд▓ाрдн рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХी рдХुрдЫ рд╕ीрдоाрдПँ рд╣ैं рдЬिрдирдоें рд╕े рдХुрдЫ рд╣ैं:


 ·         рд╕ीрдоिрдд рдкाрд╡рд░ рд░ेрдЯिंрдЧ


 ·         рдпрд╣ рдХрдо рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै


 ·         рдкीрдПрдирдкी рдХा рдЙрдЪ्рдЪ рдЧ्рд░ेрдб рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै


 ·         рдпрд╣ рдСрдкрд░ेрд╢рди рдХे рджौрд░ाрди рд╢ोрд░ рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ै


 ·         рдЗрд╕рдХे рдШрдЯрдХ рдЬैрд╕े рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдФрд░ рдХैрдкेрд╕िрдЯрд░ рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ैं


 ·         рдпрд╣ рдиाрдЬुрдХ рд╣ै рдпाрдиी рдпрд╣ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдЖрджि рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓  (Alternating Electromotive Force)   рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी : AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдлेрдЬ : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░...

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।