рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

Major considerations in Electrical Machine Design In Hindi

рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХрд▓ рдорд╢ीрди рдбिрдЬाрдЗрди рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдЪाрд░

 рд╕рднी рд╡िрдж्рдпुрдд рдЪुрдо्рдмрдХीрдп рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдоूрд▓ рдШрдЯрдХ рдвांрдХрддा рд╣ुрдЖ рдпा рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди, рд╢ीрддрд▓рди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдпांрдд्рд░िрдХ рднाрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдорд░्рдеिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдоेрдЪрд░ рд╡ाрдЗंрдбिंрдЧ рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдбिрдЬाрдЗрди рдоें рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдХ рд╣ैं,


рдЪुंрдмрдХीрдп рд╕рд░्рдХिрдЯ рдпा рдл्рд▓рдХ्рд╕ рдкрде:
Magnetic Circuit or Flux Path In Hindi:


 рди्рдпूрдирддрдо рдПрдордПрдордПрдл рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдоाрдд्рд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдХोрд░ рд▓ॉрд╕ рдХрдо рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।


рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рд╕рд░्рдХिрдЯ рдпा рд╡ाрдЗंрдбिंрдЧ्рд╕:
Electric Circuit or Winding In Hindi:


 рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдШुрдоाрд╡рджाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЬрдЯिрд▓рддा рдХे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдИрдПрдордПрдл рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ो। рдХॉрдкрд░ рд▓ॉрд╕ рдХрдо рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।


рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди:
Insulation In Hindi:


 рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рдорд╢ीрди рдХे рдкुрд░्рдЬों рдХा рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдоुрдХ्рдд рдкृрдердХ्рдХрд░рдг рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдкрдеों рдоें рдХрд░ंрдЯ рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।


 рд╢ीрддрд▓рди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдпा рд╡ेंрдЯिрд▓ेрд╢рди:
Ventilation of the cooling system In Hindi:


 рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдорд╢ीрди рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рддाрдкрдоाрди рдкрд░ рдЪрд▓рддी рд╣ै।


рдорд╢ीрди рдХे рдкुрд░्рдЬ़े:
Machine Parts In Hindi:


рд╕ुрджृрдв़ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
Must be strong In Hindi:


 рд╕рдлрд▓ рдбिрдЬाрдЗрди рдХी рдХрд▓ा рди рдХेрд╡рд▓ рдЖрдпрд░рди, рдХॉрдкрд░, рдЗंрд╕ुрд▓ेрд╢рди рдФрд░ рдХूрд▓ेंрдЯ рдХे рдмीрдЪ рдХी рдЬрдЧрд╣ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рд▓ाрдЧрдд рдФрд░ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╢ुрд▓्рдХ рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдоें рднी рдиिрд╣िрдд рд╣ै।


 рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдЬिрди рдХाрд░рдХों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рд╡े рд╣ैं


 (A)     рдбिрдЬाрдЗрди рдоें рд╕ीрдоा (рд╕ंрддृрдк्рддि, рд╡рд░्рддрдоाрди рдШрдирдд्рд╡, рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди, рддाрдкрдоाрди рд╡ृрдж्рдзि рдЖрджि)


 (B)    рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХी рдЬрд░ूрд░рддें


 (C)     рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирдХ


 (D)   рдЙрдд्рдкाрджрди рд▓ाрдЗрди рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдоें рд╕ुрд╡िрдзा e. рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд


 (E)     рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд╕्рдеिрддि рдЖрджि।


 рдбिрдЬाрдЗрди рдоें рд╕ीрдоाрдПं: рдорд╢ीрди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЬैрд╕े рдХूрд▓िंрдЧ рдЖрджि, рдбिрдЬाрдЗрди рдоें рдПрдХ рд╕ीрдоा рд▓рдЧाрддे рд╣ैं। рд╕ीрдоाрдПं рд▓ोрд╣े рдХी рд╕ंрддृрдк्рддि, рдХंрдбрдХ्рдЯрд░ों рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдШрдирдд्рд╡, рддाрдкрдоाрди, рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди, рдпांрдд्рд░िрдХ рдЧुрдгों, рджрдХ्рд╖рддा, рд╢рдХ्рддि рдХाрд░рдХ рдЖрджि рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ैं।


{A}। рд╕ंрддृрдк्рддि: рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдШрдирдд्рд╡ рд▓ोрд╣े рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд▓ोрд╣े рдХो рдЪुंрдмрдХीрдпрдХрд░рдг рд╡рдХ्рд░ рдХे рдШुрдЯрдиे рд╕े рдкрд░े рдпा рд╕ंрддृрдк्рддि рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓ोрд╣े рдХी рд╕ंрддृрдк्рддि рдмрдв़ी рд╣ुрдИ рдХोрд░ рд╣ाрдиि рдФрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХे рд╡ांрдЫिрдд рдоूрд▓्рдп рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЙрдд्рддेрдЬрдиा рдХे рдХाрд░рдг рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рд╣ाрд░्рдоोрдиिрдХ्рд╕ рднी рдкेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै।


 {B} ! рд╡рд░्рддрдоाрди рдШрдирдд्рд╡: рдЙрдЪ्рдЪ рд╡рд░्рддрдоाрди рдШрдирдд्рд╡ рддांрдмे рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдиुрдХрд╕ाрди рдФрд░ рддाрдкрдоाрди рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै।


 {C} । рддाрдкрдоाрди: рдЗंрд╕ुрд▓ेрд╢рди рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдХो рд╕ंрднाрд╡िрдд рдиुрдХрд╕ाрди рдХे рдХाрд░рдг рдПрдХ рд╕ीрдоा рд╣ोрддी рд╣ै।


 {D} ! рдЗрди्рд╕ुрд▓ेрд╢рди (рдЬो рдпंрдд्рд░рд╡рдд् рдФрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ूрдк рд╕े рдХрдордЬोрд░ рджोрдиों рд╣ै): рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдвाрд▓, рдпांрдд्рд░िрдХ рдмрд▓ рдпा рдЧрд░्рдоी рдж्рд╡ाрд░ा рдЯूрдЯрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдПрдХ рд╕ीрдоा рд╣ोрддी рд╣ै।


{E} ! рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдпांрдд्рд░िрдХ рд╢рдХ्рддि рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдмрдб़ी рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдЧрддि рд╡ाрд▓ी рдорд╢ीрдиों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।


 {F} ! рдЙрдЪ्рдЪ рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╢рдХ्рддि рдХाрд░рдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдкूंрдЬी рд▓ाрдЧрдд рдХे рдХाрд░рдг рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрдиाрддे рд╣ैं। (рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХाрд░рдХ рдХा рдХрдо рдоूрд▓्рдп рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд▓ाрдЧрдд рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै)।


{G}। DC рдоोрдЯрд░ рдпा рдЬрдирд░ेрдЯрд░ рдоें рдоैрдХेрдиिрдХрд▓ рдХрдо्рдпूрдЯेрд╢рди рдЦрд░ाрдм рдХрдо्рдпूрдЯेрд╢рди рдХी рдУрд░ рдЬाрддा рд╣ै।

 рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдХाрд░рдХों рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЙрдкрднोрдХ्рддा, рдиिрд░्рдоाрддा рдпा рдоाрдирдХ рд╡िрдиिрд░्рджेрд╢ों рдоें рдПрдХ рд╕ीрдоा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै?

  AC рде्рдпोрд░ी (AC Theory) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा (Electric Current) рдХी рдмрджрд▓рддी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдкрд░िрдоाрдг (Magnitude) рдХो рд╕рдордЭрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рде्рдпोрд░ी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा (Alternating Current) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддी рд╣ै। AC (Alternating Current) рдХ्рдпा рд╣ै? AC рдпा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдзाрд░ा рд╡рд╣ рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, DC (Direct Current) рдоें рдзाрд░ा рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। AC рдХा рдорд╣рдд्рд╡ AC рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрддрд░рдг рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдпा рдиिрдо्рди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Concept of alternating electromotive force in Hindi.

рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ (Electromotive Force - EMF) рдХा рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕्рд░ोрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддि рдЪाрд░्рдЬ рдпूрдиिрдЯ рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрд▓ рдЪाрд░्рдЬ рдХो рд╕्рд░ोрдд рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рд░्рдХिрдЯ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓  (Alternating Electromotive Force)   рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдмрд▓ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рднी рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рджिрд╢ा рдФрд░ рдкрд░िрдоाрдг рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ AC (Alternating Current) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╡िрдж्рдпुрддрдЬрдиिрдд्рд░ (Generator) рд╣ै, рдЬो рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХुंрдбрд▓ी рдХो рдШुрдоाрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдл्рд░िрдХ्рд╡ेंрд╕ी : AC рдоें, рдмрд▓ рдФрд░ рдзाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрд╡ृрдд्рддि (Frequency) рдкрд░ рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ (Hertz) рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рдд рдоें рдШрд░ेрд▓ू рд╡िрдж्рдпुрдд рдЖрдкूрд░्рддि 50 рд╣рд░्рдЯ्рдЬ़ рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдлेрдЬ : рдмрджрд▓рддी рд╡िрдж्рдпुрддрдЪाрд▓िрдд рдмрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╕ाрдЗрди (sine) рддрд░ंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬो рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рд╣ोрддी рд░...

Sound and Production of Sound in hindi

Sound Introduction  рд╣рдо рд╣рд░ рд░ोрдЬ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд░ोрддों рдЬैрд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрдХ्рд╖ी, рдШंрдЯिрдпाँ, рдорд╢ीрдиें, рд╡ाрд╣рди, рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди, рд░ेрдбिрдпो рдЖрджि рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ैं। рдз्рд╡рдиि рдКрд░्рдЬा рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдоें рд╕ुрдирдиे рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХे рдЕрди्рдп рд░ूрдк рднी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рдХाрд╢ рдКрд░्рдЬा, рдЖрджि। рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рдХी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै,  рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдКрд░्рдЬा рдХो рди рддो рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдк рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдмिрдиा рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा? рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд╕ीрдЦेंрдЧे рдХि рдз्рд╡рдиि рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХैрд╕े рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै।